Φραγκοκρατία και φράγκικα κάστρα

Φραγκοκρατία

Φραγκοκρατία (Λατινοκρατία) χαρακτηρίζεται η χρονική περίοδος κατά την οποία κυριάρχησαν στο Βυζάντιο οι δυτικοευρωπαίοι, καθώς οι Βυζαντινοί τότε ονόμαζαν Φράγκους και Λατίνους αδιακρίτως όλους τους μη σλάβους Ευρωπαίους που ζούσαν δυτικά και βόρεια των Βαλκανίων.

Έναρξη της Φραγκοκρατίας θεωρείται το 1204, τότε που οι Ενετοί και οι Σταυροφόροι σύμμαχοί τους κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη. Οι «Φράγκοι» της Φραγκοκρατίας ήταν κυρίως Λομβαρδοί, Γερμανοί και Γάλλοι. Και βεβαίως Ενετοί. Η Κωνσταντινούπολη ανακτήθηκε το 1261, αλλά η παρουσία των Φράγκων στη Νότια Ελλάδα συνεχίστηκε. Δεν υπάρχει ομοφωνία για το πότε τελείωσε η Φραγκοκρατία (δεδομένου ότι κατά κάποιον τρόπο συνεχίστηκε σαν Ενετοκρατία). Υποστηρίζεται η άποψη ότι το πιο σωστό είναι να θεωρηθεί τέλος της το 1460 όταν οι τελευταίοι κτήτορες του Δουκάτου των Αθηνών παραδόθηκαν στους Τούρκους, ενώ κατ΄άλλους τέλος της Φραγκοκρατίας θεωρείται το 1566, όταν πια κυριάρχησαν παντού στην περιοχή οι Τούρκοι και καταλύθηκαν τα ενετικά φεουδαρχικά κράτη, που είχαν συσταθεί στον ελληνικό χώρ.

Ειδικότερα, όμως, με τον όρο Λατινοκρατία καθιερώθηκε τελικά να χαρακτηρίζεται η παλαιότερη περίοδος επί εποχής Βυζαντίου, ενώ με τον όρο Ενετοκρατία να χαρακτηρίζεται η νεότερη περίοδος της κυριαρχίας των ελληνικών χωρών από τους λαούς της Δύσης, μετά την πτώση του Βυζαντίου.

Ποια είναι τα φράγκικα κάστρα

Φράγκικα χαρακτηρίζονται τα κάστρα που χτίστηκαν ή ανακατασκευάστηκαν κατά τη Φραγκοκρατία από τους Φράγκους κατακτητές μετά την άλωση του 1204.

    ΑΤΤΙΚΗ

Τείχη Μονής Δαφνίου

 Πύργος Λιάδας

 Πύργος Οινόης Μαραθώνα

 Πύργος Οινόης Μεγαρίδος

 Πύργος στα Αμπελάκια Σαλαμίνας

 Παλιόπυργος Τατοΐου

 Πύργος Βαρνάβα

 Πύργος Βραυρώνας

   ΕΥΒΟΙΑ

 Κάστρο των Αρμένων

 Κάστρο Φύλλων

 Φρούριο Καρύστου

 Πύργος Νησιώτισσας

 Ριζόκαστρο

 Πύργος Ροβιών

 Πύργος Τριάδας

     ΦΩΚΙΔΑ

 Κάστρο της Άμφισσας

 Κάστρο στα Καστέλλια

 Πύργος Λιλαίας

 Πύργος Μανταμίων Πολυδρόσου

 Κάστρο του Βελούχοβου

   ΦΘΙΩΤΙΔΑ

Ακρόπολη Αχινού

Πύργος Αμφίκλειας

Κάστρο Δομοκού

Κάστρο Μενδενίτσας

   ΒΟΙΩΤΙΑ

Κάστρο Άρματος

 Πύργος Άσκρης

Πύργος Κορώνειας

 Μεσαιωνικός πύργος Πανάκτου

 Μεσαιωνικός πύργος Πανοπέα

 Πύργος Παραλίμνης

 Πύργος Παρορίου

 Πύργος Πλαταιών

 Πύργος Πύλης

 Πύργος Πύργου

 Πύργος Σαιντ Ομέρ

 Πύργος Σίζι

 Πύργος Θίσβης

 Πύργος Θουρίου

    ΠΡΕΒΕΖΗΣ

Φρούριο του νησιού της Παναγίας

    ΛΕΥΚΑΔΑΣ

Κάστρο Αγίας Μαύρας

   ΑΡΚΑΔΙΑΣ

 Κάστρο της Άκοβας

 Αργυρόκαστρο

 Κάστρο Παράλιου Άστρους

 Κάστρο Γαρδικιού

 Κάστρο Καμάρας

 Κάστρο Καρύταινας

 Πύργος Παλαιόπυργου Γορτυνίας

 Πύργος Πάπαρη

 Πύργος Ρούσση

 Κάστρο Αϊ-Γιώργη Σκορτών

 Κάστρο Βαλτεσινίκου

 Κάστρο στο Ξηροκάμπι

      ΑΡΓΟΛΙΔΑ

 Οχυρό Γκύκλος

 Κάστρο Λέρνης

       ΚΟΡΙΝΘΙΑ

 Ακροκόρινθος

 Κάστρο Αγιονορίου

 Κάστρο Αγίου Βασιλείου

 Κάστρο του Μουντ Εσκουβέ

 Κάστρο Φωκά

 Καστέλι του Πεντεσκούφι

      ΛΑΚΩΝΙΑ

 Πύργος Ελαίας

 Κάστρο Γερακίου

 Κουλεντιανός πύργος

 Πύργος Φονιά, Μαραθιάς

 Κάστρο του Πασσαβά

 Κάστρο Βορδόνιας

          ΜΕΣΣΗΝΙΑ

 Κάστρο της Ανδρούσας

 Κάστρο Αρχαγγέλου Μεσσηνίας

 Κάστρο Καλαμάτας

 Καστράκι Κογχυλίου

 Κάστρο Κυπαρισσίας

 Κάστρο Λεύκτρου

 Κάστρο Μίλα

 Παλαιόκαστρο

 Κάστρο Σαφλαούρου

 Κάστρο Σπιταλίου

ΑΧΑΪΑ

 Γυφτόκαστρο

 Κάστρο Καλαβρύτων

 Πουρναρόκαστρο

 Κάστρο Σαλμενίκου

 Κάστρο Σανταμερίου

 Σιδηρόκαστρο Αχαΐας

 Κάστρο Τάρταρη

 Πύργος Χαλανδρίτσας

ΗΛΕΙΑ

Κάστρο Γλαρέντζας

 Πύργος Κουνουπέλι

 Κάστρο Κρεπακόρε

 Ποντικόκαστρο

 Κάστρο Θεισόας

 Χλεμούτσι

ΑΤΤΙΚΗΣ (ΝΗΣΩΝ)

 Κάστρο Κοκκινιάς

Τα περισσότερα από τα κάστρα αυτά σήμερα βρίσκονται σε κακή ή μέτρια κατάσταση

Πηγές:

 http://el.wikipedia.org

 http://www.kastra.eu

Το Κάστρο του Γερακίου ( βίντεο 23-4-2015)

Του μαθητή Παναγιώτη Βλάχου, τάξη Β΄γυμνασίου, τμήμα Β1

Η ονομασία "Γεράκι"

                                                           "Γεράκι" 

Υπάρχουν τρεις εκδοχές για την προέλευση του ονόματος του Γερακίου:

 - Η 1^η, σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, ταυτίζεται με το γνωστό πουλί γεράκι που πετά και διαφεντεύει τους ουρανούς. Έτσι και το Γεράκι με το κάστρο του βιγλίζει από ψηλά.

- Η 2^η, που το ορίζει ως παράφραση από την αρχαία του επωνυμία Γερόνθραι > Γεράκι.

- Η 3η και νεότερη βασίζεται σε μελέτες που συσχετίζουν την πόλη της Ιεριχούς με την περιοχή και την έντονη χριστιανικότητα της. Έτσι ως παράφραση, Ιεριχώς > Ιεράκιον > Γεράκι. Αξίζει να σημειώσουμε ότι στην εκκλησία των Ταξιαρχών υπάρχει σπάνια τοιχογραφία της άλωσης της Ιεριχούς από τον Ιησού του Ναυή.

Κατερίνα Τραϊφόρου, Α΄Γυμνασίου

Πηγή: http://vizantinaistorika.blogspot.gr/2014/06/blog-post_6034.html

Η ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΣΑ ΙΣΑΒΕΛΛΑ ΤΟΥ ΠΡΙΓΚΙΠΑΤΟΥ ΤΗΣ ΑΧΑΪΑΣ

Η ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΣΑ ΙΣΑΒΕΛΛΑ ΤΟΥ ΠΡΙΓΚΙΠΑΤΟΥ ΤΗΣ ΑΧΑΪΑΣ

Η Ισαβέλλα Βιλλεαρδουίνου, γνωστή και ως Ιζαμπώ ή Ζαμπέα, όπως την αναφέρει το Χρονικόν του Μορέως, (γεννήθηκε 1260/63, πέθανε στις 23 Ιανουαρίου 1312) ήταν η μεγαλύτερη κόρη του πρίγκιπα της Αχαΐας Γουλιέλμου Β΄ Βιλλεαρδουίνου  και κύριος κληρονόμος του. Από τη μεριά της μητέρας της είχε βυζαντινή καταγωγή, μια και ήταν κόρη της Άννας Δούκαινας, κόρη του Δεσπότη της Ηπείρου Μιχαήλ. Η ζωή της θα μπλεχτεί μέσα στα γρανάζια της πολιτικής, οι γάμοι της θα υπαγορευτούν από τη διπλωματία, η ίδια της η μοίρα θα ταυτιστεί με αυτήν του πριγκιπάτου της Αχαΐας.

                 Μετά τη μάχη του Μακρυπλαγίου  που έλαβε χώρα το 1264 (ή το 1265) ανάμεσα στο Πριγκιπάτο της Αχαΐας και τη Βυζαντινή αυτοκρατορία και την νίκη των Φράγκων, φαίνεται να παγιώνεται  η κατάσταση στην Πελοπόννησο με τους Βυζαντινούς να κατέχουν  τα τρία ισχυρά κάστρα του Μυστρά, της Μάνης και της Μονεμβασιάς και τους Φράγκους να μη μπορούν να τα ανακαταλάβουν. Ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Παλαιολόγος, βλέποντας από τη μεριά του ότι δεν μπορούσε να καταλάβει ολόκληρη τη Πελοπόννησο, προτείνει στον πρίγκιπα Γουλιέλμο να παντρευτεί η κόρη του Ισαβέλλα με τον διάδοχο του θρόνου της Κωνσταντινούπολης Ανδρόνικο Παλαιολόγο. Ο γάμος αυτός θα έδινε τη δυνατότητα μελλοντικά στην αυτοκρατορία να προσαρτήσει το πριγκιπάτο. Οι Φράγκοι προφανώς θα αρνηθούν και ο Γουλιέλμος θα επιλέξει άλλον υψηλό γαμπρό, Φράγκο στην καταγωγή,για την κόρη του: τον Φίλιππο της Σικελίας, γιο του Καρόλου του Ανδεγαυικού ( Ανζού), βασιλιά της Σικελίας και της Νάπολης. Με την Συνθήκη του Viterbo παντρεύτηκε τον Φίλιππο της Σικελίας γιό του βασιλιά της Νάπολης Καρόλου του 1ου του Ανζού με την συμφωνία μετά τον θάνατο του πατέρα της να περάσει το δουκάτο στον σύζυγο ή τον πεθερό της. Σε περίπτωση χηρείας οριζόταν ότι η Ισαβέλλα δε θα είχε δικαίωμα να παντρευτεί χωρίς την άδεια του βασιλιά Καρόλου.

                Ο Κάρολος, αδερφός του βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκου, είχε καταλάβει τη Σικελία και τη Νάπολη, και μέσω αυτού του γάμου θα επιχειρούσε να ελέγξει τις λατινικές κτήσεις στην Ελλάδα. Στις 28 Μαΐου 1271  η Ισαβέλλα παντρεύτηκε τον Φίλιππο, ο οποίος όμως λίγα χρόνια αργότερα, το 1277 θα πεθάνει πρόωρα. Η Ισαβέλλα θα παραμείνει μόνη στη βασιλική αυλή της Νάπολης, δεσμευμένη από τον όρο του γάμου. Το 1278 θα πεθάνει και ο πατέρας της Γουλιέλμος Βιλλεαρδουίνος, οπότε ολόκληρο το πριγκιπάτο θα περάσει στα χέρια του βασιλιά της Σικελίας, Κάρολο.

          Είναι η περίοδος που το πριγκιπάτο της Αχαΐας, χωρίς ουσιαστικό ηγέτη θα αρχίσει να παρακμάζει, με τους κατά τόπους βαρόνους, ελλείψει αρχηγίας, να αυθαιρετούν και το βασιλιά Κάρολο να μην πολυενδιαφέρεται για το κρατίδιό του.

Το 1285 ο Κάρολος πέθανε και τον διαδέχθηκε ο γιος του Κάρολος Β΄ ο Χωλός ταυτόχρονα πραγματοποίησε και δεύτερο γάμο με τον δούκα Φλωρέντιο του Αινώ, εγγονό του Λατίνου αυτοκράτορα Βαλδουίνου.Ο Κάρολος συναντήθηκε με το νέο ζευγάρι της Αχαΐας και συμφώνησε σε περίπτωση που ο νέος σύζυγος της Ισαβέλλας πέθαινε επίσης πρόωρα δεν θα προχωρούσε σε νέο γάμο χωρίς την συγκατάθεση του Καρόλου, προκειμένου το πριγκιπάτο να είναι πάντα υπό λατινικό έλεγχο.

          Η Ισαβέλλα με το νέο της σύζυγο Φλωρέντιο, έρχονται στην Πελοπόννησο και γίνονται δεκτοί  με θετικό τρόπο από το λαό του πριγκιπάτου. Στη διάρκεια της διακυβέρνησης του θα συμβούν σημαντικά γεγονότα που θα έχουν να κάνουν με την αυτοκρατορία. Συγκεκριμένα οι σλαβόφωνοι της Γιάννιτσας, κοντά στην Καλαμάτα, θα καταλάβουν την Καλαμάτα (1293) και θα υψώσουν τα βυζαντινά σύμβολα.Ο Φλωρέντιος έκλεισε την Συνθήκη της Γλαρέντσας με τον βυζαντινό αυτοκράτορα Ανδρόνικο Β΄ Παλαιολόγο (1290), αλλά η ειρήνη διήρκεσε ως το 1293 που οι Βυζαντινοί κυρίευσαν την Καλαμάτα, και στην συνέχεια το κάστρο του Αγίου Γεωργίου στην Αρκαδία (1296). Ο Φλωρέντιος επιχείρησε πολιορκία να το ανακαταλάβει αλλά πέθανε πάνω σε αυτήν (1298).

             Θα υπάρξει εμπλοκή του αυτοκράτορα του Βυζαντίου Ανδρόνικου Παλαιολόγου. Μετά όμως  την προδοσία του στρατιωτικού διοικητή του Μυστρά Γ. Σγουρομάλλη,  η πόλη θα παραδοθεί και πάλι στους Φράγκους. Ο Σγουρομάλλης θα τιμωρηθεί, γιατί έδρασε χωρίς να υπολογίσει τις εντολές του αυτοκράτορα, το Βυζάντιο θα χάσει την ευκαιρία να επεκτείνει την κυριαρχία του στην περιοχή.

Ματθίλδη ( 1293-1331)

              Η Ισαβέλλα απέκτησε το πρώτο της παιδί, την Ματθίλδη, η οποία αρραβωνιάστηκε με το Δούκα των Αθηνών Γκυ ντε Λα Ρός. Λίγο αργότερα (1297) θα πεθάνουν και ο Δουκας και ο Φλωρέντιος. Έτσι η Ισαβέλλα μαζί με την κόρη της, θα βρεθεί για δεύτερη φορά δεσμευμένη από το όρο του γάμου και εξαρτημένη από το βασιλιά της Σικελίας.

             Η Ισαβέλλα πραγματοποίησε τρίτο γάμο με τον Φίλιππο της Σαβοίας λόρδο του Πεδεμοντίου, αυτή τη φορά χωρίς να πάρει την επίσημη άδεια από τους Φράγκους. Ο Φίλιππος είχε επεκτατικά σχέδια και δρούσε ανεξάρτητα από το βασίλειο της Σικελίας.Ο Φίλιππος σχεδίαζε να κατακτήσει όλη την Λακωνία από τους Έλληνες.Ο Φίλιππος είχε επεκτατικά σχέδια και δρούσε ανεξάρτητα από το βασίλειο της Σικελίας. Ήταν αυταρχικός κυβερνήτης βάζοντας υπό την κηδεμονία του όλους τους βαρόνους, αλλά πιέστηκε και δέχτηκε Σύνταγμα (1304). Οι Έλληνες όμως επαναστάτησαν ξανά λόγω των βαρύτατων φόρων.. Ο βασιλιάς Κάρολος Β΄, μετά από μεσολάβηση του πάπα Βονιφάτιου, συναίνεσε στο γάμο.

           Ο βασιλιάς της Νάπολης Κάρολος Β΄ κάλεσε (1306) το πριγκιπικό ζεύγος στην αυλή του και κατηγόρησε τον μεν Φίλιππο για απιστία, την δε Ισαβέλλα ότι προχώρησε σε τρίτο γάμο χωρίς την συγκατάθεση του. Έτσι τους στέρησε το Πριγκιπάτο της Αχαΐας που το παραχώρησε στον γιο του Φίλιππο του Τάραντα. Η Ισαβέλλα χώρισε τον Φίλιππο και κατέφυγε στο Αινώ, στη σημερινή Ολλανδία, όπου μέχρι τον θάνατο της (1311) προσπαθούσε να διεκδικήσει τα δικαιώματα της στο πριγκιπάτο.

            Κι ενώ θα ενισχύεται η βυζαντινή παρουσία στην Πελοπόννησο, το πριγκιπάτο μετά την οικογένεια των Βιλλεαρδουίνων θα πάψει να αποτελεί πόλο έλξης για τους Γάλλους. Θα το επισκέπτονται τυχοδιώκτες Ιταλοί, που θα αναζητούν γη και εξουσία και ποτέ μέχρι την κατάλυσή του (1430) και την ενσωμάτωσή του στα βυζαντινά εδάφη, δε θα αποκτήσει μια ισχυρή ηγεσία.

πηγή: Wikipedia

Μαρία Λάτση, μαθήτρια Β΄ Γυμνασίου, τμήμα Β1

Οίκος Βιλλεαρδουίνων- Γουλιέλμος Βιλλεαρδουίνος

                                                         Οίκος Βιλλεαρδουίνων

Οι Βιλλεαρδουίνοι, οικογένεια ευγενών από την Καμπανία, συνδέθηκαν με την ελληνική ιστορία ως μέλη της αριστοκρατίας της Λατινικής Αυτοκρατορίας κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας. Το όνομα της οικογένειας προερχόταν από την ονομασία του πύργου de Villehardouin.

o   Γοδεφρείγος Βιλλεαρδουίνος, ιππότης, σταυροφόρος της Τέταρτης Σταυροφορίας

o   Γοδεφρείγος Α΄Βιλλεαρδουίνος, ανηψιός του Γοδεφρείδου Βιλλαρδουίνου, ιππότης, σταυροφόρος της Δ΄ Σταυροφορίας 

o   Γοδεφρείγος Β΄Βιλλεαρδουίνος, Πρίγκηπας (Ηγεμόνας) της Αχαΐας, πρώτος γιος του Γοδεφρείδου Α΄ Βιλλεαρδουίνου.

o  Γουλιέλμος Β΄Βιλλεαρδουινος, Πρίγκηπας (Ηγεμόνας) της Αχαΐας, γιος του Γοδεφρείδου Α΄ Βιλλεαρδουίνου και αδελφός του Γοδεφρείδου Β΄ Βιλλεαρδουίνου.

o   Πριγκήπισσα Μαργαρίτα Βιλλεαρδουίνου, κόρη του Γουλιέλμου Β΄ Βιλλεαρδουίνου

o   Πριγκήπισσα Ισαβέλλα Α΄ της Αχαϊας, κόρη του Γουλιέλμου Β΄ Βιλλεαρδουίνου, γνωστή και ως Ιζαμπώ, (γεννήθηκε 1260/63, πέθανε το 1312) ήταν η μεγαλύτερη κόρη του Γουλιέλμου Β΄Βιλλεαρδουίνου και κύριος κληρονόμος του.

Μέλη του οίκου έδρασαν μετά τη Δ΄ Σταυροφορία (1204) ως ιδρυτές του πριγκιπάτου της Αχαΐας και αυθέντες του Μορέως, όπως επίσης και ως ανώτεροι αξιωματούχοι του Λατίνου αυτοκράτορα τη Κωνσταντινούπολης. Ο Γοδεφρείγος Βιλλεαρδουίνος αναδείχθηκε σε μεγάλο υποστηρικτή της ενότητας των Φράγκων κατακτητών. Παράλληλα, συμμετείχε ενεργά στη στρατιωτική υπεράσπιση των φράγκικων κατακτήσεων.

Ο Γουλιέλμος Βιλλεαρδουίνος

Ο Γουλιέλμος, πρίγκηπας του πριγκηπάτου των Φράγκων της Αχαΐας, διαδέχτηκε στην εξουσία τον Γοδεφρείγο Β. Είχε γεννηθεί στην Ελλάδα και μιλούσε την ελληνική γλώσσα σα να ήταν δική του. Σύμφωνα με το Μίλλερ, ήταν η πλέον τολμηρή και ιπποτική φυσιογνωμία της Φραγκοκρατούμενης Ελλάδας και λέγεται ότι συνδύαζε το ιπποτικό πνεύμα της Γαλλίας με το πονηρό του Ομητικού Οδυσσέα. Αυτός, επίσης, έγινε ο ήρωας του ποιήματος «Το Χρονικόν του Μορέως», που υμνεί τα κατορθώματα αυτού του ηγεμόνα «που μόχθησε περισσότερο απ΄όλους όσοι γεννήθηκαν στα μέρη της Ρωμανίας»

Ο πρώτος στόχος του ήταν να κατακτήσει την πανίσχυρη Μονεμβασιά, γι΄ αυτό και συμμάχησε με τον ηγεμόνα της Αθήνας, το Δούκα της Νάξου, τον Κόμη της Κεφαλονιάς και το Βενετικό στόλο για την πολιορκία της πόλης. Το κάστρο της Μονεμβασιάς άντεξε στην πολιορκία για τρία χρόνια, αλλά το 1248 η ελληνική φρουρά αναγκάστηκε να διαπραγματευθεί τη παράδοση του κάστρου και να δεχτεί την τελική συμφωνία για την επέκταση της φραγκικής κυριαρχίας στη πόλη και στο κάστρο. Μάλιστα, η παράδοση της Μονεμβασιάς έφερε και την υποταγή των Τσακώνω, που αν και η χώρα τους είχε λεηλατηθεί από το Γοδεφρείγο και του είχαν υποσχεθεί υπακοή, δεν είχαν αναγνωρίσει τη φραγκική κυριαρχία ως εκείνη την ώρα.  Ο Γουλιέλμος έχτισε για την προστασία και την ασφάλεια της περιοχής αξιόλογα κάστρα στο Μιστρά (1249) - ο οποίος αντιπροσωπεύει όσο κανένα άλλο μέρος , εκτός από την Κωνσταντινούπολη τη διατήρηση του Μεσαιωνικού Ελληνισμού στον ανταγωνισμό του με τους Φράγκους- στη Μάνη (1249), στο Λέυκτρο (Beaufort, κατά τους Γάλλους) και άλλα. Τα κάστρα της Μάνης και του Λέυκτρου περιόρισαν τους Μανιάτες τόσο, ώστε η εξουσία του Γουλιέλμου αναγνωριζόταν τώρα από όλο το Μοριά (εκτός από τις βενετοκρατούμενες Μεθώνη και Κορώνη).  Στα χρόνια του Γουλιέλμου η ηγεμονία φτάνει στο μεσουράνημά της και ο Μοριάς εκείνα τα χρόνια γίνεται το ευνοούμενο καταφύγιο των ιπποτών της Γαλλίας.

Η ανάμειξή του στη διαμάχη ανάμεσα στο Δεσποτάτο της Ηπείρου και στηνΑυτοκρατορία της Νίκαιας υπήρξε καταστρεπτική. Αποβλέποντας σε επέκταση της κυριαρχίας του στη Βόρεια Ελλάδα (και ίσως στο λατινικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης) συμμάχησε με τον πεθερό του και δεσπότη της Ηπείρου, Μιχαήλ Β΄Δούκα και με το βασιλιά της Σικελίας,  Μανφρέδο,  εναντίον του Μιχαήλ Παλαιολόγου της Νίκαιας. Όμως, στη μάχη της Πελαγονίας, το Σεπτέμβρη του 1259, ο στρατός της Νίκαιας θριάμβευσε επί των συμμάχων. Ο ίδιος ο Γουλιέλμος συνελήφθη και φυλακίστηκε. Ο Μιχαήλ Παλαιολόγος συναίνεσε να απελευθερώσει το Γουλιέλμο και τους Φράγκους αιχμαλώτους, αφού ο Γουλιέλμος δέχτηκε τελικά - μετά από τρία χρόνια αιχμαλωσίας - τον όρο του, να παραδώσει δηλαδή στους Βυζαντινούς τα τέσσερα ισχυρά κάστρα της Νότιας Πελοποννήσου (Μονεμβασιάς, Γερακίου, Μάνης και Μυστρά). Η μάχη της Πελαγονίας, λοιπόν, αν και είχε προσωρινή σημασία για την τύχη της Ηπείρου, υπήρξε μοιραίο χτύπημα για τη Φραγκική ηγεμονία της Αχαϊας: Από το 1262, χρονολογία παραχώρησης των φρουρίων, αρχίζει η παρακμή της Φράγκικης κυριαρχίας στην Πελοπόννησο.

.

  Πηγές:

·         Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος - Λαρούς – Μπριτάννικα (εκδ. 1988)

·          http://el.wikipedia.org

·         Η Φραγκοκρατία στην Ελλάδα, William Miller (Εκδ. Ελληνικά Γράμματα)

Από τους μαθητές του Β2: Μπερζέστα Κούκα, Πανταζή Θανάση, Τσίπουρα Βαγγέλη, Τραϊφόρο Νικόλαο.

Το Γεράκι

Iστορικά στοιχεία για το χωριό Γεράκι…

   Το Γεράκι είναι χωριό του νομού Λακωνίας, που βρίσκεται νοτιοανατολικά της Σπάρτης, στο δρόμο προς Λεωνίδιο, σε υψόμετρο 300 μέτρων. Ανήκει στον καλλικρατικό Δήμο Ευρώτα.

    Η ιστορική του παρουσία είναι συνεχής, από τα προϊστορικά χρόνια μέχρι σήμερα:

·         Προϊστορικοί χρόνοι: Αρχαιολογικά ταφικά ευρήματα στην περιοχή "Δοντάκια", ανατολικά του σημερινού χωριού, αποδεικνύουν ότι η περιοχή κατοικούταν από τη Νεολιθική εποχή και στη συνέχεια στην εποχή του Χαλκού.

·         Κατάλοιπα κυκλώπειων τειχών συνδέονται με τη Μυκηναϊκή περίοδο. Στο διάστημα από τα μυκηναϊκά χρόνια μέχρι την κάθοδο των Δωριέων δημιουργήθηκε στην τοποθεσία αυτή αστικός συνοικισμός, που πιθανότατα από τότε  ονομαζόταν  "Γερόνθραι".

·          Γύρω στο 700 π.Χ κατέλαβαν την περιοχή οι Δωριείς μετά την εποίκηση των οποίων και κυρίως κατά τους μεταγενέστερους κλασικούς χρόνους, εξελίχθηκε σε σπουδαίο πολιτικό και εμπορικό κέντρο. οι Γερόνθραι γίνονται σημαντικό εμπορικό και πολιτικό κέντρο, όπως αποκαλύπτουν οι ανασκαφές στην αρχαία ακρόπολη με ευρήματα νομίσματα, γλυπτά, επιγραφές, αρχιτεκτονικά μέλη με πλούσιο διάκοσμο, καθώς και υπολείμματα πυκνού οδικού δικτύου Η ακμή αυτή συνεχίστηκε και στους επόμενους αιώνες.

·         Ρωμαϊκοί χρόνοι: Ο περιηγητής Παυσανίας (2^ος αι. μ.Χ.) περιγράφει δύο ναούς, έναν του Απόλλωνα στην ακρόπολη κι έναν του Άρεως, στη σημερινή Κάτω Βρύση, πλησίον του οποίου υπήρχε άλσος και λειτουργούσε βαλανείο.Το 375 μ.Χ. κι ενώ ο οικισμός παραμένει εμπορικό κέντρο, ισοπεδώνεται σχεδόν εξολοκλήρου από ισχυρό σεισμό. Το 395 μ.Χ. η κοιλάδα του Ευρώτα δοκιμάζεται πάλι από την επιδρομή των Γότθων με αρχηγό τον Αλάριχο.

·         Βυζαντινοί χρόνοι: Το Γεράκι εξελίσσεται σε σημαντικό πολιτιστικό κέντρο με την ανέγερση πολυάριθμων εκκλησιών, εκ των οποίων σήμερα σώζονται περίπου σαράντα, αξιόλογα δείγματα βυζαντινής αρχιτεκτονικής. Στη θέση "Μητρόπολη", κοντά στην Κάτω Βρύση, σώζονται λείψανα παλαιοχριστιανικής βασιλικής του 5ου αιώνα, ενώ στην ακρόπολη διαπιστώνεται επέκταση του οικισμού με νέα τείχη.

·         Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204 από τους Φράγκους, το Γεράκι διαιρέθηκε σε έξι φέουδα και παραχωρήθηκε στο βαρόνο Γκυ ντε Νιβελέ, ο οποίος το 1209 έχτισε κάστρο στο υψηλότερο σημείο του χωριού, απ΄ όπου επιτηρούσε τη Λακωνική πεδιάδα και τους Τσάκωνες του Λεωνιδίου.

·          Το 1262 η περιοχή περιήλθε, μαζί με τη Μάνη, τη Μονεμβάσια και το Μυστρά, στα χέρια του Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου, σε αντάλλαγμα  της απελευθέρωσης από αυτόν του Γουλιέλμου Βιλλεαρδουίνου. Οι Βυζαντικοί κράτησαν το Γεράκι 200 χρόνια. Σε στρατηγική θέση ανάμεσα σε Μυστρά και Μονεμβασιά, άκμασε οικονομικά και κοινωνικά. 

·         Τον 14ο αιώνα επί Μιχαήλ Παλαιολόγου εποικούν το Δεσποτάτο του Μορέως πενήντα χιλιάδες αρβανίτες, πολλοί ως μισθοφόροι στρατιώτες, που τονώνουν ουσιαστικά την οικονομία της περιοχής με την καλλιέργεια της γης και την κτηνοτροφία.

·         Αργότερα, το Γεράκι κατακτήθηκε από Τούρκους και Ενετούς. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας ο οικισμός, υποτελής στο σουλτάνο και διοικούμενος από τον επίτροπο του Έλους, διατηρεί σχετική αυτονομία και ανάγεται σε κεφαλοχώρι της περιοχής. Υπολογίζεται ότι μεταξύ 15^ου αι. και του 1700 ο οικισμός του κάστρου εγκαταλείπεται και οι κάτοικοι μεταφέρονται στον οικισμό του κάμπου, το σύγχρονο Γεράκι. Το 1702 χτίζεται ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου που λειτουργεί μέχρι σήμερα. Μάλλον τότε σημειώνεται και η πρώτη επέκταση του οικισμού πέρα από τον αρχικό πυρήνα του (Άνω και Κάτω Βρύση). Κατά την Επανάσταση, το 1825 ο Ιμπραήμ καίει ολοσχερώς το χωριό και οι κάτοικοι φυγαδεύονται στην Ύδρα και τις Σπέτσες. Ίσως έτσι εξηγούνται, άλλωστε, οι εμφανείς επιρροές στην τοπική αρχιτεκτονική σε κάποιες αυλόπορτες και κουφώματα, όταν το χωριό ξαναχτίζεται και επεκτείνεται δυτικότερα.

·         Το 1905 ο Άγγλος μελετητής Ramsay Traquair επιχειρεί διάγραμμα του οικισμού σε συσχετισμό με το κάστρο, αποδίδοντας με μεγάλη αποδίδοντας με μεγάλη για την εποχή ακρίβεια το ανάγλυφο του εδάφους, τις οχυρώσεις και τα κτίσματα

·         Η ενίσχυση της γεωργίας, η κτηνοτροφία και η υφαντουργία οδηγούν σε μια άνθηση χωρίς προηγούμενο για το Γεράκι στις αρχές του 20ου αιώνα. Μεταναστευτικά κύματα ξεκίνησαν περίπου το 1880 προς Αμερική και Καναδά και το 1940 προς Αυστραλία με αποτέλεσμα την επένδυση των κεφαλαίων των μεταναστών στην πατρίδα τους. Έτσι, ανεγείρονται νέα κτίρια, γίνονται κοινωφελή έργα (πλακόστρωση πλατείας, διαπλάτυνση δρόμων), χτίζονται Δημοτικό σχολείο και Γυμνάσιο-Λύκειο, καθώς και Δημοτική Βιβλιοθήκη. Ο διττός χαρακτήρας αγροτικής οικονομίας-αστικού χαρακτήρα είναι εμφανής στη δομή του Γερακίου: Από τη μια συναντάμε αγροτικά παραδοσιακά σπίτια με μεγάλες αυλές και μάντρες, ώστε να ανταποκρίνονται στις ανάγκες της παραγωγής, από την άλλη στενομέτωπα σπίτια που ανοίγονται απευθείας στο δρόμο και συνήθως στο ισόγειο φιλοξενούν εμπορικές δραστηριότητες και στον όροφο την κατοικία.

 Πηγές:

·         Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος - Λαρούς – Μπριτάννικα (εκδ. 1988)

·          http://el.wikipedia.org

·          https://5a.arch.ntua.gr/project/4259/4638 -  

Από τους μαθητές του Β2: Νίκια Ανδρέα, Φασμούλο Γιάννη, Χότζα Διονύση, Χριστάκη Κυριάκο